Sfeerbeeld van de Voor de Jeugd Dag

Foto: eerdere edities vonden altijd plaats in de Westergasfabriek in Amsterdam.

Acht jaar Voor de Jeugd Dag

Samen van nieuwe wet naar andere praktijk

Geen traditioneel congres, maar een soort Lowlands voor iedereen die zich beroeps- of beleidsmatig met kinderen en jongeren bezighoudt. De jaarlijkse Voor de Jeugd Dag is dé plek voor verrassende ontmoetingen en openhartige gesprekken over persoonlijke ervaringen en actuele thema’s die de jeugd aangaan. Uitgerekend dit jaar gaat het over zorg en steun voor de jeugd dichtbij huis.

In de aanloop naar de invoering van de nieuwe jeugdwet in 2015 organiseerde de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) in 2012 het VNG Jeugdfestival. Freek Selen, strategisch adviseur bij de VNG legt uit: ‘Wij wilden de mensen die de nieuwe praktijk van de jeugdwet moesten realiseren zoals jeugdprofessionals, ervaringsdeskundigen, jongeren, gemeentelijke beleidsmakers en bestuurders bij elkaar brengen. Die eerste editie was een groot succes en maakte duidelijk dat het belangrijk is dat al deze groepen van elkaar leren en elkaar ontmoeten.’ Daarom besloot het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport het initiatief te steunen. In 2013 volgde het Voor de Jeugd Festival, dat in 2014 werd omgedoopt tot de Voor de Jeugd Dag.

Festival

Een goede indruk van de sfeer is te vinden op YouTube, in wervelende samenvattingen en reportages vanaf het Westergasfabrieksterrein in Amsterdam. Je ziet een bont gezelschap aan deelnemers van alle leeftijden, aandachtig luisterend of enthousiast op weg naar een boeiend onderwerp of een interessant persoon. Inderdaad, meer een festival dan een traditioneel congres. Maar er zijn ook opnames bewaard gebleven van serieuze gesprekken over hete hangijzers, waarin gemeentebestuurders, beleidsmakers, deskundigen, praktijkwerkers en ervaringsdeskundigen elkaar treffen. Soms kost het daarin duidelijk moeite om dezelfde taal te vinden, maar aan goede bedoelingen geen gebrek.

Sfeerbeeld van de Voor de Jeugd Dag

Foto: op zo’n dag wordt duidelijk dat we de jeugdhulp en jeugdzorg samen moeten doen.

Zichtbaar is ook dat kinderen en jongeren op deze dag een steeds prominentere rol zijn gaan spelen, als ervaringsdeskundigen in sessies en bijvoorbeeld ook als Transformatiebrigade die onder jongeren peilt hoe de nieuwe orde in de jeugdzorg voor hen uitpakt. Verrassend zijn ook de kinderburgemeesters die, met de Kindercorrespondent als coach, volwassenen vragen wat zij precies voor kinderen doen.

Gesprekken aangaan

Wilma Lozowski, senior beleidsmedewerker van het Nederlands Instituut van Psychologen, is een trouwe bezoeker van de Voor de Jeugd Dag. ‘Net als andere beroepsverenigingen stonden we er met een stand en met de bakfiets van het Jeugdhulp richtlijnenprogramma.’ Van het programma zijn haar vooral een sessie over het omgaan met suïcide en een toneelstuk van de Expex-jongeren over privacy bijgebleven. ‘Verder is het de gelegenheid bij uitstek om gesprekken aan te gaan met raadsleden, wethouders, kennisinstituten, maatschappelijke organisaties, jeugdhulpverleners en jeugdbeschermers. Op zo’n dag wordt duidelijk dat we de jeugdzorg samen moeten doen.’

Sfeerbeeld van de Voor de Jeugd Dag

Veranderingen

De Voor de Jeugd Dag is een gezamenlijke inspanning van VNG, VNG Connect, VWS en het Nederlands Jeugdinstituut (NJi). Marielle Balledux, de huidige inhoudelijk projectleider Voor de Jeugd Dag bij het NJi, schetst hoe de inhoudelijke focus in de loop van de jaren is verschoven. ‘Het eerste jaar ging het vooral over de voordelen van de veranderingen die we voorzagen door de decentralisatie van het jeugdbeleid naar de gemeenten. De drie jaren daarna, van 2013 tot en met 2016, stonden de actuele vraagstukken van de transitie en transformatie van de jeugdzorg centraal, met het accent op kwesties rond de jeugdhulp en de jeugdbescherming.’

In 2017 was de tijd rijp om de aandacht te verleggen naar preventie, met als thema “Dichtbij”. ‘De versterking van zorg en hulp bij opvoeding in het dagelijks leven thuis, op school en in de vrije tijd, had tot dan toe nog te weinig aandacht gekregen’, stelt Marielle Balledux. ‘Vervolgens hebben we in 2018 als thema “Merkbaar beter voor de jeugd” gekozen. Om te benadrukken dat niet alles wat het leven van kinderen en jongeren verbetert direct meetbaar is, maar wel merkbaar omdat het versterkt wat goed gaat en daarmee problemen voorkomt.’

Buitenlandse inspiratie

Behalve aan indringende en leerzame ervaringen uit eigen land, wordt op de Voor de Jeugd Dag in het internationaal paviljoen aandacht besteed aan inspirerende buitenlandse voorbeelden die passen bij het jaarthema. Vaak worden die presentaties gecombineerd met bijeenkomsten of werkbezoeken in geïnteresseerde gemeenten. Bijvoorbeeld, na de presentatie in 2017 van het IJslands Preventiemodel waarmee het alcoholmisbruik onder jongeren opzienbarend is teruggedrongen, is in 2018 in diverse Nederlandse gemeenten samen met het Trimbos Instituut een pilot volgens dit model gestart. Andere prikkelende praktijkvoorbeelden brachten zelforganisaties van jongeren in de jeugdzorg uit Schotland en Wales in 2018. Een jaar later maakte een Fins programma voor het mentaal welbevinden van de jeugd veel indruk. En dit jaar staan internationale voorbeelden van informele steun op het programma.

Sfeerbeeld van de Voor de Jeugd Dag

Foto: op zo’n dag gaan alle deelnemers met elkaar in gesprek.

Spelen

‘Het is een mooie dag om te netwerken’, vindt Froukje Hajer, expert op het gebied van spelen en actief in BV Jong, de beroepsvereniging van kinderwerkers. En tot nu toe altijd present op de Voor de Jeugd Dag. ‘De opzet vind ik nog wel erg probleemgericht, met de jeugdzorginstellingen nogal overheersend aanwezig. Voor het preventieve werk, zoals het kinderwerk of het speeltuinwerk, is nog steeds weinig aandacht. Terwijl spelen voor kinderen de manier is om ervaringen te verwerken. Toch blijf ik deelnemen om ontwikkelingen te volgen, het “gewone” jeugdwerk zichtbaar te laten zijn en contacten te onderhouden met bestuurders en met praktijkmensen uit andere sectoren. Door mijn activiteiten in het Platform Ruimte voor de Jeugd en in Childfriendly Cities weet ik dat het tijd kost voordat beleidsmakers en bestuurders oog krijgen voor de preventieve functie van het “gewone” jeugdwerk en voorzieningen in de directe omgeving van kinderen.’ Inmiddels ziet ze een kentering. ‘Door de coronamaatregelen blijkt hoe belangrijk het is dat professionals en vrijwilligers via hun activiteiten in de buurt gezinnen kennen en aandacht schenken aan kwetsbare kinderen. Daardoor is te voorkomen dat kinderen uitvallen.’

Verruim je blik

Tijdens de achtste editie van de Voor de Jeugd Dag in 2020 moet alles ineens op afstand gebeuren. Spontane ontmoetingen met collega’s of selfies met de minister en andere bekende Nederlanders zitten er dit jaar niet in. Het thema, “Verruim je blik”, is onder deze omstandigheden een nogal paradoxale opdracht, geeft Marielle Balledux toe. ‘Door de coronamaatregelen is het voor professionals moeilijker geworden om vast te stellen hoe het met kinderen gaat. Maar juist daarom is het nu belangrijk om bij elkaar inspiratie op te doen voor nieuwe mogelijkheden om de pedagogische basis te versterken.'

www.magazines.voordejeugd.nl | Wil je een technische kwetsbaarheid melden? Klik hier.

Nr.1 November 2020